Levenslang

Column De Meppeler d.d. 12 juli 2019

Het zal u niet ontgaan zijn: ’s lands beruchtste boef Willem H. heeft levenslang gekregen. Levenslang voor het opdracht heeft geven voor vijf moorden, een doodslag, een poging tot moord en een poging tot doodslag. Dat heeft hij gedaan door anderen uit te lokken die moordaanslagen te plegen, door hen middelen en inlichtingen te geven. Door anderen daarvoor geld te beloven en te betalen. Dat is allemaal niet zo fraai.

Het is al met al een hele grote zaak geweest. Een strafzaak, en dus behandeld door de strafrechter en door strafadvocaten. Niet het ondernemingsrecht, arbeidsrecht of familierecht waar ik doorgaans over schrijf, maar in verband met een wijd verspreid misverstand maak ik een uitzondering.

Een verdachte is een verdachte zo lang hij of zij niet is veroordeeld. Na een vonnis is de verdachte een veroordeelde geworden, een dader. De strafbare gedragingen, zoals het opdracht geven voor moord, staan dan volgens de rechter vast. Hoger beroep is nog mogelijk, en dat ligt met deze uitkomst ook wel erg voor de hand. Erger kan het haast niet worden voor Willem H. Hij heeft immers levenslang gekregen. En dan de hamvraag: is levenslang wel levenslang? Jazeker. Levenslang is in Nederland echt levenslang. Willem H. komt dus in principe nooit meer vrij. Net als de 38 anderen die sinds 2000 tot levenslang zijn veroordeeld.

Heeft hij nog kansen om vrij te komen? Jawel, hij een verzoek tot gratie indienen, een herbeoordeling. Na 25 jaar volgt een automatische toets omdat onze praktijk van levenslang straffen in strijd bleek met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Door deze toets is levenslang niet meer helemaal uitzichtloos omdat een kans bestaat dat er een einde komt aan de straf. Sinds 1970 is – als ik het wel heb – nog maar drie keer gratie aan een levenslang veroordeelde verleend. De kans is dus nogal klein.

Willem H. kan ook nog om een herziening verzoeken, zoals dat in de Deventer moordzaak gebeurde. Of in de zaak van Lucia de B., die na herziening werd vrijgesproken. Gezien de waslijst aan delicten waarvoor Willem H. is veroordeeld lijkt ook die kans op vrijspraak nogal klein. Het ziet er dus naar uit dat levenslang gewoon levenslang blijft.